มองให้ไกล เข้าใจให้เกินกว่าภูมิรัฐศาสตร์

จากประสบการณ์ที่ผ่านมา ผลกระทบจากเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ต่อตลาดหุ้นเกิดขึ้นเพียงช่วงเวลาสั้นๆ เรากำลังติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ซึ่งเราคาดว่าอัตราเงินเฟ้อจะเป็นประเด็นหลักของตลาดที่จะดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและยาวนานขึ้นนับจากนี้ เราเห็นถึงความจำเป็นของการมุ่งเน้นในแนวทางเชิงกลยุทธ์มากขึ้นในปี 2022 โดยภายหลังจากที่เราปรับเปลี่ยนมาเป็นมุมมองที่เป็นกลางต่อตลาดหุ้นเมื่อตอนต้นปี เรายังคงมองหาโอกาสในภาคส่วนของตลาดที่ถูกกดดันอย่างหนัก ด้วยความคาดหวังต่อตลาดเกิดใหม่ซึ่งมีแนวโน้มที่จะทำผลงานได้ดีขึ้นตลอดทั้งปี

ตลาดหุ้นเผชิญความผันผวนในช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมาจากความเชื่อมั่นของผู้ลงทุนที่ลดลง และสถานการณ์ที่แปรเปลี่ยนไปมาระหว่างความคาดหวังในการหาทางออกทางการทูตในสถานการณ์รัสเซีย-ยูเครน และความกังวลต่อการเผชิญหน้าห้ำหั่นกันด้วยอาวุธ โดยในช่วงที่จัดทำบทความนี้ ความตึงเครียดทวีความรุนแรงขึ้นเมื่อปูตินประกาศเริ่มปฏิบัติการทางทหารในยูเครนในวันที่ 24 กุมภาพันธ์*

  • มีลักษณะความขัดแย้งที่เปลี่ยนแปลงไปในบางรูปแบบได้เข้ามามีบทบาทในการประเมินผลกระทบจากปฏิบัติการล่าสุดของรัสเซียในยูเครน :
  • การผนวกยูเครนเข้ามาได้อย่างสมบูรณ์ถือเป็นเรื่องที่ค่อนข้างท้าทาย เมื่อพิจารณาจากจำนวนประชากร 44 ล้านคน และการตระหนักว่า 90% ของชาวยูเครนได้ตัดสินใจโหวตให้ประเทศออกจากสหภาพโซเวียตเมื่อปี 1991
  • มีประเด็นในเรื่องขอบเขตและประสิทธิผลของมาตรการคว่ำบาตรที่ถูกนำมาใช้โดยสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร และสหภาพยุโรปเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ โดยทั้งสามฝ่ายได้ดำเนินการคว่ำบาตรระลอกแรก ซึ่งรวมถึงการจำกัดการขายตราสารหนี้ของรัสเซีย (sovereign debt) และดำเนินการอายัดทรัพย์สินของกลุ่มผู้ทรงอำนาจของรัสเซียและทายาท ตลอดจนธนาคารต่างๆ และสมาชิกของรัฐสภาด้วย ส่วนฝั่งเยอรมนีก็ยังหยุดให้การรับรองโครงการ Nord Stream 2 ซึ่งเป็นโครงการท่อส่งก๊าซใต้ทะเลที่มีจุดประสงค์ในการขนส่งก๊าซจากรัสเซียไปยังเยอรมนีมากขึ้น
  • การตอบโต้ที่อาจเกิดขึ้นจากฝั่งรัสเซีย ซึ่งเป็นประเทศหลักที่มีพลังงานนิวเคลียร์ และเป็นซัพพลายเออร์สินค้ากลุ่มวัสดุที่สำคัญของโลก รัสเซียยังเป็นผู้ส่งออกปุ๋ยรายใหญ่ที่สุดของโลกและคิดเป็น 43% ของการผลิตแพลเลเดียมทั่วโลกซึ่งใช้ในตัวกรองไอเสียในรถยนต์ที่เรียกว่า catalytic converters นอกจากนี้ ยังมีความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นสำหรับการโจมตีทางไซเบอร์ ซึ่งได้เริ่มขึ้นแล้วในยูเครน
  • ยุโรปมีการพึ่งพาการนำเข้าพลังงานจากรัสเซีย โดยเฉพาะก๊าซ ซึ่งก๊าซจากรัสเซียนั้นคิดเป็นประมาณหนึ่งในสามของก๊าซที่ใช้ในยุโรปและสูงกว่า 50% เล็กน้อยสำหรับการนำเข้าก๊าซทั้งหมดที่ส่งมายังเยอรมนี
  • ความสามารถที่ดีขึ้นของรัสเซียในการป้องกันตนเองจากมาตรการคว่ำบาตรที่อาจเกิดขึ้น เนื่องจากราคาน้ำมันที่สูงในปัจจุบัน ระดับหนี้ที่ต่ำ (หนี้รัฐบาลต่อ GDP ถูกประเมินไว้อยู่ที่ราว 17.9% ในปี 20221) และทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศในระดับสูง (~ 630 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ)
  • บทบาทของรัสเซียในฐานะผู้ส่งออกพลังงานป้อนตลาดโลกและผลกระทบจากความตึงเครียดระหว่างรัสเซียและยูเครนที่มีต่อราคาน้ำมันที่อยู่ในระดับสูงมาก่อนแล้ว และพุ่งขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบ 7 ปี

บทเรียนจากอดีต

จากประสบการณ์ในอดีต ผลกระทบของเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ต่อตลาดหุ้นนั้นเกิดขึ้นเพียงช่วงระยะสั้น โดยตัวอย่างที่ใกล้เคียงที่สุดที่เราสามารถอ้างถึงได้ก็คือกรณีการผนึกรวมไครเมียเข้ามาเป็นของรัสเซียเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2014 ถึงแม้ว่าราคาน้ำมันจะพุ่งขึ้นจนแตะจุดสูงสุดในช่วงที่เกิดเหตุการณ์ แต่ก็ไม่มีผลกระทบต่อราคาสินทรัพย์ที่ดำเนินอย่างต่อเนื่องยาวนาน โดย S&P 500 เผชิญกับความผันผวนในช่วงสามสัปดาห์ที่นำไปสู่การรุกราน แต่การฟื้นตัวก็เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่วนผลกระทบต่อหุ้นเอเชียนั้นมีค่อนข้างน้อย โดยราคาน้ำมันที่สูงขึ้นจากการคว่ำบาตรเมื่อปี 2014 กลายเป็นแรงหนุนต่อกลุ่มธุรกิจน้ำมันและก๊าซของยุโรป ส่งผลให้ตลาดหุ้นยุโรปปรับตัวดีขึ้น ดูรูปที่ 1

รูปที่ 1 : ผลงานของตลาดหุ้นที่สำคัญในช่วงก่อนและหลังเหตุการณ์ผนึกรวมไครเมีย

vietnam-s-digital-boom-to-lift-the-economy-Fig1

หากขยายการวิเคราะห์ของเราให้ครอบคลุมเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์นับตั้งแต่ปี 2010 ถึง 2020 เราพบว่าตัวเลขการปรับตัวลดลงที่รุนแรงที่สุดโดยเฉลี่ย (average maximum declines)2 สำหรับดัชนี S&P 500 และ MSCI Asia ex Japan ที่เกิดจากเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์อยู่ที่ 9.0% และ 12.3% ตามลำดับ รูปที่ 2 ซึ่งข้อมูลที่น่าสนใจก็คือการลดลงสูงสุดของ S&P 500 และ MSCI Asia ex Japan ดูเหมือนจะรุนแรงที่สุดสำหรับเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เกิดขึ้นในภูมิภาคตะวันออกกลาง การที่ตลาดอาจเผชิญความผันผวนได้มากขึ้นเมื่อความไม่แน่นอนยังคงมีอยู่ แต่เราสังเกตเห็นว่าเมื่อไหร่ก็ตามที่ความตึงเครียดลดระดับลงก็อาจส่งผลให้ตลาดหุ้นพลิกกลับตัวขึ้นได้อย่างรวดเร็ว

รูปที่ 2 : การปรับตัวลดลงที่รุนแรงที่สุดของดัชนีฯ เมื่อเปรียบเทียบเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เกิดขึ้นในภูมิภาคต่างๆ

vietnam-s-digital-boom-to-lift-the-economy-Fig1

ข้อมูลที่สำคัญคือในช่วง 12 เดือนหลังจากเกิดเหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์ในกรณีต่างๆ นั้น พบว่าผลตอบแทนเฉลี่ยสำหรับดัชนี S&P 500 และ MSCI Asia ex Japan เป็นบวกอยู่ที่ 11.9% และ 7.1% ตามลำดับ โดยข้อมูลในอดีตได้แสดงให้เห็นว่าปัจจัยทางภูมิรัฐศาสตร์มีส่วนช่วยให้ตลาดกลับมาดีขึ้น ยกเว้นกรณีตลาดหมี (bear markets) ดูรูปที่ 3

รูปที่ 3 : เหตุการณ์ทางภูมิรัฐศาสตร์และผลกระทบต่อตลาดหุ้นสหรัฐและเอเชีย

vietnam-s-digital-boom-to-lift-the-economy-Fig1

ในขณะที่ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์กำลังอยู่ในความสนใจเป็นอย่างมากในขณะนี้ แต่อัตราเงินเฟ้อก็น่าจะเป็นประเด็นสำคัญที่จะมีความต่อเนื่องและยาวนานกว่าซึ่งตลาดต้องเผชิญต่อไปนับจากนี้ และจะมีผลกระทบต่อผลตอบแทนของพอร์ตการลงทุนในระยะยาว ซึ่งผู้ลงทุนส่วนใหญ่ต่างยอมรับแล้วว่าแรงกดดันด้านเงินเฟ้อจะยังคงมีอยู่ต่อไป ดัชนีราคาผู้บริโภค (CPI) ในสหรัฐอเมริกามีแนวโน้มที่จะยังคงอยู่ในแนวโน้มขาขึ้นในปี 2022 ในขณะที่ปัญหาคอขวดด้านซัพพลายที่เป็นอุปสรรคอย่างต่อเนื่องจะส่งผลต่อดัชนีราคาด้านการใช้จ่ายเพื่อการบริโภคขั้นพื้นฐาน หรือ Core Personal Consumption Expenditures (PCE) Price Index

จัดพอร์ตการลงทุน

ทีมงานที่ดูแลด้านโซลูชั่นแบบผสมหลายสินทรัพย์ของ Eastspring Investment หรือที่รู้จักกันในชื่อ Eastspring Portfolio Advisors (EPA) ได้ทำการล็อกกำไรซึ่งสืบเนื่องมาจากมุมมองของเราที่เป็น overweight ต่อหุ้นในปี 2021 และเปลี่ยนมามีมุมมองที่เป็นกลางเมื่อตอนต้นปี 2022 เรายังคงมีมุมมองที่ดีในระดับปานกลางต่อตลาดหุ้นในปี 2022 แม้ว่าสภาพแวดล้อมด้านนโยบายการเงินและการคลังมีทิศทางที่ผ่อนคลายลดน้อยลง เช่นเดียวกับมูลค่าหุ้นที่สูงขึ้นในปัจจุบันโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา ซึ่งหมายความว่ามีความจำเป็นต้องใช้แนวทางเชิงกลยุทธ์มากยิ่งขึ้น

เราได้เปิดสถานะ Long ในหุ้นเหมืองทองคำเมื่อช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งการตัดสินใจดังกล่าวช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับพอร์ตการลงทุนของเราในขณะที่ตลาดเกิดความผันผวนมากยิ่งขึ้น ในขณะเดียวกัน เรากำลังมองหาโอกาสที่จะเปลี่ยนมามีมุมมองบวกมากขึ้นต่อตลาดเกิดใหม่ - เมื่อการส่งออกยังคงมีแนวโน้มขาขึ้นและข้อมูลเศรษฐกิจออกมาดีเกินความคาดหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชียและตลาดกลุ่ม CEEMEA3 นอกจากนี้ การฟื้นตัวในจีนยังคงดำเนินอยู่ต่อไป เนื่องจากผู้กำหนดนโยบายได้เริ่มทำการผ่อนคลายทั้งนโยบายการเงินและการคลังถึงแม้ว่าสถานการณ์ COVID ภายในประเทศอาจส่งผลกระทบในระยะเวลาอันใกล้นี้ อย่างไรก็ตาม เราจะยังเฝ้าติดตามสถานการณ์ในรัสเซียและยูเครนต่อไปอย่างใกล้ชิด

*ข้อมูลเพิ่มเติม : นับตั้งแต่เผยแพร่บทความข้างต้นเมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ มีความคืบหน้าที่สำคัญดังต่อไปนี้ :

  • รัสเซียเริ่มต้นการโจมตีทางทหารทั่วยูเครน (โดยเฉพาะทางเหนือ ตะวันออก และใต้) โดยกองกำลังรัสเซียได้เคลื่อนเข้าสู่เมืองคาร์คิฟซึ่งใหญ่เป็นอันดับสองของยูเครนในวันอาทิตย์ที่ 27 กุมภาพันธ์
  • มีการดำเนินมาตรการเพื่อตอบโต้การรุกรานจากรัสเซียโดยประเทศตะวันตก ซึ่งที่เห็นได้ชัดเจนยังรวมถึง :
  • ในวันเสาร์ที่ 26 กุมภาพันธ์ สหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ รวมถึงฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลี สหราชอาณาจักร และแคนาดา ได้ตัดสินใจถอดธนาคารรัสเซียบางแห่งออกจากเครือข่าย SWIFT ซึ่งเป็นระบบส่งข้อมูลด้านการเงินระหว่างประเทศที่เชื่อมโยงธนาคารทั่วโลกเข้าถึงกัน โดยมีจุดประสงค์เพื่อขับธนาคารรัสเซียออกจากระบบการเงินโลก
  • สหรัฐยังได้ประกาศมาตรการที่มุ่งให้เกิดข้อจำกัดบางประการต่อธนาคารกลางของรัสเซีย เพื่อขัดขวางความพยายามของรัสเซียในการสนับสนุนค่าเงินรูเบิลซึ่งได้ร่วงลงสู่ระดับต่ำสุดใหม่เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ
  • ในวันอาทิตย์ที่ 27 กุมภาพันธ์ สหภาพยุโรป (EU) ประกาศให้ความช่วยเหลืออย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนสำหรับการจัดหาเงินทุนเพื่อซื้ออาวุธให้กับทางยูเครน (~500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ในขณะเดียวกัน ก็สั่งห้ามไม่ให้เครื่องบินของรัสเซียข้ามไปยังน่านฟ้าของสหภาพยุโรป
  • ในวันจันทร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ ซึ่งเป็นเกณฑ์มาตรฐานน้ำมันระหว่างประเทศ เพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 101.1 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล

Sources:
1 Statista.
2 Returns are calculated based on peak to trough market drawdowns around the cited events for a maximum window of 3 months before and after.
3 Central and Eastern Europe, Middle East and Africa.

This document is produced by Eastspring Investments (Singapore) Limited and issued in:

Singapore and Australia (for wholesale clients only) by Eastspring Investments (Singapore) Limited (UEN: 199407631H), which is incorporated in Singapore, is exempt from the requirement to hold an Australian financial services licence and is licensed and regulated by the Monetary Authority of Singapore under Singapore laws which differ from Australian laws.


Hong Kong by Eastspring Investments (Hong Kong) Limited and has not been reviewed by the Securities and Futures Commission of Hong Kong.


This document is produced by Eastspring Investments (Singapore) Limited and issued in Thailand by TMB Asset Management Co., Ltd.


Indonesia by PT Eastspring Investments Indonesia, an investment manager that is licensed, registered and supervised by the Indonesia Financial Services Authority (OJK).


Malaysia by Eastspring Investments Berhad (531241-U).


United States of America (for institutional clients only) by Eastspring Investments (Singapore) Limited (UEN: 199407631H), which is incorporated in Singapore and is registered with the U.S Securities and Exchange Commission as a registered investment adviser.


European Economic Area (for professional clients only) and Switzerland (for qualified investors only) by Eastspring Investments (Luxembourg) S.A., 26, Boulevard Royal, 2449 Luxembourg, Grand-Duchy of Luxembourg, registered with the Registre de Commerce et des Sociétés (Luxembourg), Register No B 173737.


United Kingdom (for professional clients only) by Eastspring Investments (Luxembourg) S.A. - UK Branch, 125 Old Broad Street, London EC2N 1AR.


Chile (for institutional clients only) by Eastspring Investments (Singapore) Limited (UEN: 199407631H), which is incorporated in Singapore and is licensed and regulated by the Monetary Authority of Singapore under Singapore laws which differ from Chilean laws.


The afore-mentioned entities are hereinafter collectively referred to as Eastspring Investments.


The views and opinions contained herein are those of the author on this page, and may not necessarily represent views expressed or reflected in other Eastspring Investments’ communications. This document is solely for information purposes and does not have any regard to the specific investment objective, financial situation and/or particular needs of any specific persons who may receive this document. This document is not intended as an offer, a solicitation of offer or a recommendation, to deal in shares of securities or any financial instruments. It may not be published, circulated, reproduced or distributed without the prior written consent of Eastspring Investments. Reliance upon information in this posting is at the sole discretion of the reader. Please consult your own professional adviser before investing.

 

Investment involves risk. Past performance and the predictions, projections, or forecasts on the economy, securities markets or the economic trends of the markets are not necessarily indicative of the future or likely performance of Eastspring Investments or any of the funds managed by Eastspring Investments.


Information herein is believed to be reliable at time of publication. Data from third party sources may have been used in the preparation of this material and Eastspring Investments has not independently verified, validated or audited such data. Where lawfully permitted, Eastspring Investments does not warrant its completeness or accuracy and is not responsible for error of facts or opinion nor shall be liable for damages arising out of any person’s reliance upon this information. Any opinion or estimate contained in this document may subject to change without notice.


Eastspring Investments (excluding JV companies) companies are ultimately wholly-owned/indirect subsidiaries/associate of Prudential plc of the United Kingdom. Eastspring Investments companies (including JV’s) and Prudential plc are not affiliated in any manner with Prudential Financial, Inc., a company whose principal place of business is in the United States of America.